Nhà thờ đổ Hải Lý (Xương Điền) 

Sóng biển tràn vào chân tường nhà thờ

Năm 1917 thì tái thiết nhà thờ giáo họ lần thứ 2, lùi sâu vào phía trong khoảng 3.000 m so với vị trí cũ với bản thiết kế của một kiến trúc sư người Pháp. 

Hoa văn trang trí trên tường

Nhà thờ được hoàn thành vào năm 1927 trên khuôn viên rộng 9.330 m2, có chiều dài 47 m, rộng 15 m, tháp chuông cao 27 m, vòm thánh giá cao 15 m với kiến trúc cửa vòm, nhiều hoa văn trang trí tỉ mỉ mang phong cách châu Âu. Ngoài ra nhà thờ còn có nhà quán dài 29 m, rộng 6,4 m, cao 4,5 m.

Cửa sổ tháp chuông nhà thờ đổ Hải Lý

Trong quá trình sử dụng, với sự xâm lấn không ngừng của biển, năm 1998, giáo họ Trái Tim Chúa tiếp tục phải di chuyển vào trong nội địa xây dựng nhà thờ lần thứ 3. 

Năm 2003, nhà thờ Trái Tim Chúa lần thứ 3 được hoàn thành với khuôn viên rộng 3.700 m2, nhà thờ dài 47 m, rộng 15 m, tháp chuông cao 37 m, thiết kế kiểu 4 mái, bằng bê tông kiên cố. 

Gạch ốp trên tháp chuông

Cuối tháng 9 năm 2005, cơn bão số 7 (bão Damrey) gây thiệt hại nặng nề cho các tỉnh ven biển như Thanh Hóa, Nam Định, Ninh Bình (cũ), đã phá hủy toàn tuyến đê bao phía ngoài, "xóa sổ" làng chài dọc bãi biển Xương Điền - Văn Lý.

Nền móng, tháp chuông còn để lại của một số nhà thờ cũ sau khi đã được di chuyển cũng bị đánh đổ hoàn toàn như: nhà thờ giáo họ Thánh Phê-rô, giáo họ Thánh Madalena... Riêng nhà thờ giáo họ Trái Tim Chúa (dấu tích còn lại của nhà thờ được tái thiết, xây dựng lần thứ 2) vẫn còn lại tháp chuông, nền nhà thờ và một phần tường phía bắc, có nguy cơ sụp đổ bất cứ lúc nào.

Từ năm 2015, UBND tỉnh Nam Định (cũ) đã chỉ đạo việc nghiên cứu, bảo tồn nhà thờ đổ Hải Lý và tổ chức nhiều hội nghị bàn các biện pháp để bảo tồn lâu dài di tích nhà thờ đổ trên bãi biển xã Hải Lý. 

Các chuyên gia cho biết: việc bảo tồn di tích tháp chuông là rất cần thiết, vì nhà thờ đổ trên bãi biển xã Hải Lý là chứng tích duy nhất ở Việt Nam và hiếm gặp trên thế giới cần được giữ gìn, bảo vệ và khai thác nhằm mục đích nghiên cứu khoa học, giáo dục về bảo vệ môi trường, ứng phó biến đổi khí hậu. 

Khách du lịch tìm đến thăm quan nhà thờ đổ

Bên cạnh đó, việc bảo tồn di tích tháp chuông nhà thờ đổ trên bãi biển Hải Lý cũng ghi nhận công lao to lớn của người dân xã Hải Hậu (cũ) nói riêng và của người dân tỉnh Nam Định (cũ) nói chung trong công cuộc khai hoang, lấn biển trong lịch sử.

Đồng thời, nếu được tổ chức bảo tồn tốt, nơi đây sẽ là thắng cảnh thu hút du khách về tham quan, du lịch, nghiên cứu khoa học..., góp phần phát triển du lịch địa phương.